Rationele legitimiteit van geloof anno 2007

Referentie:

Bouveresse, Jacques, Peut-on ne pas croire?. Sur la vérité, la croyance & la foi, Marseille: Agone, coll. Banc d'essais, 2007, 283 p.

Plaatskenmerk:

FILO 20 G BOUV 2007

Extract:

"À la question de savoir comment il faut classer les représentations religieuses, Freud répond que "ce sont des thèses [Lehrsätze], des énoncés sur des faits et des états de choses de la réalité externe (ou interne), qui communiquent quelque chose qu'on n'a pas trouvé soi-même et qui revendiquent qu'on les croie. Étant donné qu'ils nous fournissent des renseignements sur ce qui est le plus important et le plus intéressant dans la vie, ils bénéficient d'une considération très élevée. Celui qui ne sait rien 'd'eux est très ignorant; celui qui les a reçus dans sa science peut se considérer comme très enrichi." [AI, 35]"

Commentaar:

Als het gaat om de actuele vraag naar de noodzaak (of niet) van geloof, die rode draad is in deze monografie, lijkt me dit citaat, dat zelf weer een citaat is van Freud, alleen een positief antwoord te kunnen opleveren als je de laatste zin niet cynisch opvat: wie niets weet van de "considération très élevée" is erg onwetend (of dom?), wie er wel van op de hoogte is, mag zichzelf als zeer fortuinlijk beschouwen.
Te vrezen valt echter dat Freud dit wel degelijk cynisch bedoeld heeft en dat vind ik in zoverre jammer dat niet alles aan religie negatief is of hoeft te zijn, getuige bijvoorbeeld de benadering van Herrmann elders op deze blog.

Iedereen zijn eigen god

Referentie:

James, William, The Varieties of Religious Experience: A Study in Human Nature : Being the Gifford Lectures on Natural Religion Delivered at Edinburgh in 1901-1902, Plain Label Books, s.l., 1914, 755 p.

Plaatskenmerk:

Google Books
Ook: FILO 19.8 P-JAME 29 (New York : Modern Library, 1929)

Extract:

"Every individual soul, in short, like every individual machine or organism, has its own best conditions of efficiency. A given machine will run best onder a certain steam pressure, a certain amperage; an organism under a certain diet, weight, or exercise. (...) And it is just so with our sundry souls: some are happiest in calm weather; some need the sense of tension, of strong volition, to make them feel alive and well. For those latter souls, whatever is gained from day to day must be paid for by sacrifice and inhibition, or else it comes too cheap and has no zest."

Commentaar:

James concludeert aan het einde van zijn collegereeks dat religieus leven de volgende aannames inhoudt:
1) dat de zichtbare wereld deel is van een meer geestelijk universum waaraan de wereld zijn voornaamste betekenis ontleent
2) dat vereniging of harmonieuze relatie met dat hogere universum onze ware bestemming is
3) dat gebed of innerlijke communicatie met de geest van het universum - of dat nu "god" of "wet" is - een proces is waarin echt werk wordt verzet in de resultaten waarvan geestelijke energie stroomt die op haar beurt effect sorteert, psychologisch of materieel, in de waarneembare wereld
Religie houdt ook de volgende psychologische kenmerken in:
4) een nieuw enthousiasme dat zichzelf als een gave voor het leven toevoegt, en in de vorm die het aanneemt van ofwel lyrische bekoring of van een appel tot zuiverheid en heldenmoed
5) een verzekering van veiligheid en een vredige stemming en, in de relatie tot anderen, een overvloed aan liefdevolle gevoelens